گزارش های تازه

    تجارت و اقتصاد

    مردم بامیان در نبود برق از چراغ تیلی استفاده میکنند

    شهر باميان (پژواک،٣ دلو٨٩):با توجه به اینکه بامیان ولايت باستانى و سياحتى است، هنوز هم هزاران خانواده در شهر و حومۀ آن، به علت نبود برق، از چراغهای فتیله ای و تیلی قديم، استفاده میکنند.

    فتیله، شبيه کشتى و به اندازۀ يک دست از سنگ ساخته ميشود، در بين آن تيل مى اندازند و پنبه را در نوک آن گذاشته، به شکل شمع روشن مينمايند.

    چراغ تیلی، که دربامیان به چراغ موشک شهرت دارد، عمدتاً از بوتل رنگ بوت و يا بوتل هاى مشابه آن ساخته ميشود. پنبه در داخل بوتل گذاشته شده و قسمتى از آن از سر بوتل بيرون و روشن ميگردد.  

    براساس معلومات مسوولان محلى، حدود ٨ هزارخانواده در مرکز باميان زندگى مينمايند و به طور تخمينى، تقريباً نيم نفوس آن از چنين چراغ هایی استفاده ميکنند.

    شهروندان بامیان شاکی اند که به علت نبود برق دولتى، از همچو چراغها استفاده مينمايند؛ اما به اثر دود  آن به امراض گوناگون مانند سردردی، دلبدی و مشکلات تنفسی مصاب ميگردند.

    يک زن که در منطقۀ تولواره در عقب بازار باميان زندگى ميکند و  خود را مادرعبدالله معرفى کرد، به آژانس خبرى پژواک گفت که آنها دودهريکین را به دود چراغ موشک، ترجیح ميدهند.

    وى افزود: "دود چراغ موشک سینه ام رامیگیره، به همى خاطر از هریکين استفاده میکنیم؛ چرا که هریکين از چراغ موشک کده، دود کمترداره."

    مادر عبدالله علاوه کرد که برق دولتى وجود ندارد و آنها به علت ضعف اقتصادى، نمی توانند برق آفتابی خریدارى نمایند و یا از برق جنراتور استفاده کنند؛ اما  قيمت تيل بلند رفته و در برخى موارد، شب را در تاريکى ميگذرانند.

    يک و نيم ماه قبل، پس از آنکه ايران ١٨٠٠ تانکر تيل تجار افغان را در سرحد خود توقف داده، قيمت تيل در کشور به شمول باميان افزايش يافته است. يک ليتر تيل ديزل که در گذشته در باميان ٤٠ افغانى بود، حالا به ٧٠ افغانى رسيده است.

    یوسف علی ٤٥ ساله باشنده قريۀ برسونه درۀ فولادى نيز گفت که٣٥ خانوار، در اين قريه زندگی میکنند و صرف ٤ خانواده برق سولرى (آفتابى) دارند؛ بقيۀ مردم از چراغ موشک استفاده مینمایند.

    وی افزود که چراغ موشک از يکسو نور بسیار کم دارد و از سوى ديگر، دود در فضای خانه پیچیده و اهالی خانه را به نفس تنگى مصاب ميسازد؛ اما آنها مجبوراند که از آن استفاده نمایند.

     

    تعدادى از شاگردان مکاتب، محصلین پوهنتون و دارالعلوم نیز در پیش روشنايى هريکین و چراغ فتیله، درس میخوانند.

    صفیه متعلم صنف هشتم لیسۀ نسوان مرکز بامیان که درسمت غرب مجسمه هاى مخروبۀ بودا زندگی میکند، گفت که اگر برق باشد، با شوق درس میخواند؛ اما درس خواندن درپیش هريکين سخت است، چون هريکين نمیتواند روشنى درست بدهد و آنها به راحتى درس بخوانند.

    اين متعلم با ذکر اينکه نور چشمش، به علت درس خواندن در مقابل هريکين ضعيف شده، افزود: "برق نداريم و شبها از تاریکی میترسم."

    بازار بامیان نیز مثل بعضى از بازارها در کشور، شبها شباهت زیادی به کاروانسراهای قدیم پیدامیکند. بر دروازۀبرخى دکانها که تعداد شان از دو هزار دکان تجاوز ميکند، هريکین آویزان میگردد تا اقلاً چوکیداران و مسافران همدیگررا در نورکمرنگ ببینند.

    نوروز یکی از چوکیداران اظهار ميدارد که دکانداران، باید هریکین ها را در سر دکانهای خود نصب نمایند؛ اگر این کار را نکنند، برای شان اخطار میدهند تا دیگر هريکين شان در شب خاموش نباشد.

    وی گفت هريکين ها را بخاطرى باید در بالای دکانها آویزان نمایند که دکانهای شان، در شب سرقت نشود.

    رستم يکى از هوتلداران شهر بامیان گفت که آنها درهوتل، جنراتورشخصی دارند و آنرا از شام تا  ساعت ١٠ شب روشن میکنند و بعد از آن، از هريکين استفاده مینمايند.

     وی علاوه کرد: "چه کار کنیم، وقتی که برق دولتی نداشته باشیم، دیگه چاره نداریم و از ناچاری از هريکين استفاده میکنیم."

    سیاحانى که به بامیان می آیند نیز مدت کمی را در شبها برق دارند و بقیه اوقات خود را بدون برق به سر میبرند. حال آنکه باميان ولايت باستانى بوده و سالانه تعداد زيادی سياحان خارجى، به اين ولايت ميروند و از مناطق باستانى و تاريخى آن، مانند مجسمه هاى مخروبۀ بودا، بند امير(اولين پارک ملى کشور)، درۀ اژدر، شهرغلغله و... ديدن ميکنند.

    ازسه سال بدینسو، چندین پایۀ برق دربازار بامیان نصب شده و سیم هايى که از بالای آن، پایه ها کشیده شده، به مانند تناب لباس میمانند؛ چون جریان  برق درآنها وجود ندارد.

    این پایه ها و سیم ها، دو سال قبل فقط سه ماه شهر بامیان را روشن کرده بود و به علتى که جنراتور ٥٠٠ کیلو وات آن، مصارف خود را پوره نمی توانست، ادارۀبرق تصمیم به خاموشی آن گرفت.

    علی ظفر یکی دیگر از شهريان بامیان، درحالیکه بسیار عصبانی  به نظر میرسيد، دولت را به بی توجهی در برابر مردم باميان ملزم نموده و خواستار حل اين مشکل گرديد.  

    این مشکل، نه تنها مربوط به شهروندان عادی، بلکه ادارات دولتی نيز ميشود؛ کارمندان آمریت برق باميان نیز در داخل آمریت خود، برق ندارند و شبها از گیس و هریکین استفاده میکنند.

    چندباری که به آمریت برق بامیان مراجعه شد، دروازۀآن بسته بود و دسترسى براى اخذ نظر مسوولین برق پيدا نشد.

    اما قبلاًً معلم عاقل آمر برق ولایت بامیان، به پژواک گفته بود که آنان تلاش زیاد دارند و چند بار به وزارت انرژى و آب، پیشنهاد داده اند که مشکل بی برقی مردم باید حل گردد.

    داکتر حبیبه سرابی والی بامیان که خود نیز در اداره اش برق ندارد، گفت بسیاری وقتها به دلیل نبود برق وغیرحاضری جنراتورکاران، کارهای دولتی به تعلیق می افتد.

    وى در گذشته وعده داده بود که با اعمار بند برق آبى توپچی در ١٥ کیلومتری شرق شهر بامیان، مشکل بی برقی حل خواهد شد.

    مردم ميگويند که تاهنوز کار این پروژه که تقریباً یک ونیم سال پيش  توسط والی و نمایندگان ادارۀ انکشاف بين المللى امريکاUSAIDبا هزينۀ دومیليون دالر، در منطقه توپچی تهدابگذاری شد، آغاز نشده است.

    اما دفتر رياست پلان وزارت انرژى و آب ميگويد که کار ديزاين اين پروژه قبلا خاتمه يافته و قرار است که کار عملى آن در ماه مارچ سال ٢٠١١ ميلادى شروع و در پايان اکتوبر سال ٢٠١٢ به پايان برسد.

    په گفتۀ منبع، اين پروژه، ظرفيت يک ميگاوات برق را دارا بوده و برق را به شهر باميان جريان ميدهد.

    از جانبى هم تعدادی از شهروندان بامیان که برق دارند، با هزینه های شخصی خود جنراتور و یا سولر (برق آفتابی) تهیه نموده و از آن استفاده میکنند؛ اما به علت گرانى تيل، براى شان غيراقتصادى تمام ميشود.

    در باميان صرف فاميلهاى مربوط حدود پنجاه شوراى همبستگی ملی که مربوط وزارت احيا و انکشاف دهات میشوند، از برق مستفید گردیده و خانه های شان تنویر شده است.

    سید رحمت الله سیرت آمر برنامه های انکشاف دهات بامیان، به پژواک گفت که اين رياست از طریق برنامۀهمبستگی ملی، توانسته برای ٣٩٠٠ خانوار، برق آبی و برق آفتابی تهیه نماید.

    وی افزود این تعداد خانوار، ١٤٠ پروژۀ برق کوچک آبی و ٢٥٠ پروژۀبرق آفتابی (سولر پاور) پیشنهاد داشتند که پروژه هاى شان، از طریق ریاست انکشاف دهات تطبیق گردیده است.