افغانستان کې د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان مشر وايي، اقلیمي بدلون د دغه هېواد کرنیز سکټور سخت ځپلی چې له امله یې کروندګر له اقتصادي او رواني پلوه اغېزمن شوي، خو دوی هڅه کوي د نړۍوالو شریکانو او افغان حکومت په همکارۍ په دې برخه کې د دوامدارو پانګونو لپاره بنسټیز بدلون رامنځته کړي.
د جوزجان په مرکز شبرغان ښار کې یو شاعر او لیکوال سیدمحمد عابدي وايي، شعر د شهرت لپاره نه، بلکې د هېواد د خلکو د کړاوونو او هیلو د انعکاس لپاره لیکي؛ هغه چې اوس له فقره ځورېږي، له اسلامي امارته غواړي چې د ده او نورو قلموالو ملاتړ وکړي.
د افغانستان د عامې روغتیا وزارت یو مسوول وايي، په هېواد کې د رواني روغتیا برخه کې د تېرو درېیو کلونو پرمختګونو سربېره لا هم په دې برخه کې ستونزې شته او د هغو د هواري لپاره د نړۍوالې ټولنې دوامدارې همکارۍ ته اړتیا ده.
توبرکلوز یا نری رنځ د ډېرو لپاره یوازې د سږو ناروغي ده، خو د نسايي ولادي یوه متخصصه خبرداری ورکوي چې دغه ناروغي کولای شي د ښځو رحم ته هم سرایت وکړي او په هغوی کې د نه میندواره کېدو، پرلهپسې سقطونو او میاشتنۍ ناروغي کې د اختلالاتو یو پټ او د اندېښنې وړ لامل هم وي.
په لومړي ځل په هرات کې یوه ځوان د غیرساري لکه سرطان او د زړه ناروغیو په اړه د عمومي پوهاوي لپاره انلاین اپلېکېشن جوړ کړی دی.
د افغانستان د کرکټ ملي لوبډلې لوبډلمشر وایي، په تمریناتي لوبو کې ورته نتیجه مهمه نه وه او د اتلانو جام (چمپینزټرافي) رسمي لوبو ته پوره چمتووالی لري.
د راډیو له نړۍوالې ورځې سره هممهاله په ننګرهار کې د «دوست» خصوصي راډیو مسوولین وايي، ځینو اقتصادي ستونزو د دغې راډیو فعالیت اغیزمن کړی، بلخوا مسوولین بیا وايي چې هڅه کوي د اعلاناتو په اخیستو له راډیوګانو سره همکاري وکړي.
له افغان شخصیتونو سره د اړیکو کمېسیون مسوولین وایي چې د دغه کمېسیون له لارې په تېرو درېیو کلونو کې ۱۰۴۴ کسان بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.
د احصایې او معلوماتو ملي ادارې ویاند په کابل کې د اسان خدمت خدمتونو پراختیا لپاره د یوه لوی کمپلېکس جوړېدو خبره کوي او وایي چې په نږدې راتلونکي کې به په څلورو نورو ولایتونو کې هم د اسان خدمت مرکزونه پرانیستل شي.
د غزني پوهنتون د ژبو او ادبیاتو له پوهنځي فارغ شوی ۷۰ کلن رفیعالله وايي چې له زدهکړو سره یې ډېره مېنه وه نو ځکه یې هره ورځ تر پوهنتونه پر بایسکل شاوخوا ۱۵ کیلومتره مزل کاوه.
د بغلان د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست مسوولین وایي چې که څه هم په دغه ولایت کې د لرغونو سیمو د غصب مخه نیول شوې خو د دې سیمو او تاریخي ابدو ډېرې برخې ویجاړې شوې دي.
د معلولینو نړۍوالې ورځې (د ډسمبر ۳مه) سره همهاله په کابل کې د سره صلیب روغتون رییس وایي چې په افغانستان کې هر کال د سره صلیب نړۍوالې کمېټې په اوو مرکزونو کې له ۱۶ تر ۱۸ زره پورې نوي معلولین ثبتیږي.
یوه ارواپوه وايي، د ماشومانو عاطفي وده له درې تر پنځه کلنۍ پیلېږي؛ که مور او پلار د اولادونو روزنې لپاره په دغه سني پړاو کې سمې لارې چارې غوره نه کړي، په راتلونکي کې به غوسهناک او ضدي انسانان جوړ شي.
د افغانستان د اوبو او انرژۍ وزارت مرستيال وايي، په راتلونکو پنځو کلونو کې د کونړ سیند په ګډون د هېواد پر سيندونو ۵۹ لوی او متوسط بندونه جوړوي او په اوږدمهال پلان کې د ۱۸۴ لویو بندونو جوړول شامل دي.
د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت مرستيال وايي چې افغانستان اوس د کرنې او مالدارۍ په ډېرو برخو کې ځان بسياينې ته رسېدلی چې ورسره لسګونه زره کسانو ته د کار زمينه هم برابره شوې ده.
د زندانونو چارو د سمون ادارې لوی رییس وايي چې دا مهال د هېواد په ټولو زندانونو کې د زر ښځو په ګډون ۱۱زره کسان د بند شپې او ورځې تېروي.
د هلمند د پوهني ریاست مسوولین وایي، د دغه ولایت یو شمېر ولسوالیو کې هیڅ ښوونځی نشته او په خبره یې چې د ښوونځیو او ښوونکو د کمښت له امله دغلته ۶۰ سلنه ماشومان له زدهکړو بېبرخې دي.
د معصومې نظري په نوم یوه نجلۍ چې د لیسانس تر کچې زدهکړې لري او د بغلان په مرکز پلخمري ښار کې یې د ښځو ځانګړی رسټورانټ جوړ کړی، وايي، که ملاتړ یې وشي کولای شي لسګونو ښځو ته د کار زمینه برابره کړي.
د واجدالله په نوم یو بېوزلی ځوان چې هره ورځ ښوونځي ته له تلو مخکې به یې تر غرمې پورې په خوست ښار کې لاسي کراچۍ ګرځوله، د سږني کانکور له لارې د طب پوهنځي ته بریالی شوی دی.
د تېر حکومت یو چارواکی محمداصف ننګ وایي، افغانستان کې امنیت ښه ټینګ شوی، اقتصادي ډېپلوماسي هم بریالۍ ده، خو حمایوي قوانینو ته اړتیا لري او دغهراز هېواد کې د ثبات لپاره باید اړین ګامونه پورته شي.
د نسایي ولادي برخې یوه متخصصه وایي، څرنګه چې یوه مور د مېندوارۍ پر مهال د ډاکټر تر مراقبت لاندې وي، وروسته له زېږونه هم اړینه ده چې تر مراقبت لاندې و اوسي؛ ځکه په دغه حالت کې یې نه مراقبت د مرګ لامل کېږي.
