خدمات پژواک

بخش عکاسى پژواک

پوشش خبری انتخابات

صفحه ویژۀ معادن

Afghan Peace Process Special Page

خدمات پيام هاى تجارتى پژواک

Daily Newsletter

Language
Sending Time (GMT / Kabul time)

برخى فعالان جامعۀ مدنى خواستار تجديد نظر در معاهدۀ آب با ايران شدند

برخى فعالان جامعۀ مدنى خواستار تجديد نظر در معاهدۀ آب با ايران شدند

Sep 15, 2018 - 15:41

کابل(پژواک، ۲۴سنبله۹۷): برخى فعالان جامعۀ مدنى، با رد اظهارات وزير خارجۀ ايران در مورد آب هيرمند، خواستار تجديد نظر در معاهدۀ آب با ايران شده، گفتند که هیچ کشورى حق ندارد در پیوند به منابع طبیعی افغانستان اظهار نظر نمايد.  

موسی شفیق نخست وزیر دولت شاهی افغانستان و امیرعباس هویدا نخست وزیر دولت شاهنشاهی ایران در سال ۱۳۵۱ موافقتنامه اى را امضا کردند که بر مبنای آن، حق آبۀ ایران از دریای هیرمند (هلمند) مشخص شد.

 به اساس اين معاهده، در سال هاى عادى (سال هايى که خشکسالى نباشد) در هر ثانيه ٢٦ متر مکعب از طرف افغانستان به ايران تحويل داده مى شود.   

اخیراً جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران، در پیوند به استفاده از آب های مرزی با افغانستان گفته است که این کشور می‌تواند از اهرم‌های مختلف استفاده کند؛ اما سیاست تهران تا اکنون این بوده که در برابر همسایه‌های مسلمانش از تفاهم کار گیرد. 

وزیر امور خارجه ایران در پاسخ به این سوال مجری تلویزیون ایران که پرسید آیا "ما در قضیه آب هیرمند از پس افغانستان بر نمی‌آییم؟" گفت: "چرا برمی‌آییم. ما می‌توانیم از اهرم‌های مراودات مرزی، مهاجران افغان، موضوع مواد مخدر و تجارت در مورد افغانستان استفاده کنیم؛ اما مشی ما در مورد همسایگان‌مان، خصوصا همسایگان مسلمان، تاکنون این بوده که گيروکشی نکرده‌ایم."

آقای ظریف گفته است که ایران و افغانستان دو سال پیش در پنج حوزه آموزش، مرز، امنیت، اقتصاد و آب، کمیته مشترک ایجاد کردند و این کمیته‌ها چند بار نشست برگزار کردند و او امیدوار است که از مجموعه این نشست‌ها، قرارداد جامعی بین دو کشور به دست بیاید که موضوع آب هیرمند، آب هامون و آب هریرود، براساس آن قابل پی‌گیری است.

ایران بارها نسبت به کاهش ورود آب هیرمند به دریاچه هامون سخن گفته و افغانستان را مقصر قلمداد کرده است؛ در حالیکه مسئولان محلی حدود سه سال پيش در نیمروز گفته بودند که این کشور، به طور خودسرانه مسیر آب هیرمند را در نزدیک شهر زابل منحرف کرده است.

فعالان جامعۀ مدنى و شهروندان کابل، امروز نیز در يک نشست خبرى اظهارات وزير خارجه ايران را رد کردند.

عبدالناصر فولادی استاد پوهنتون و يک تن از اشتراک کننده گان اين نشست خبرى گفت که ايران در حالى مى نالد و مدعى است که افغانستان جلو حقابۀ آنها را گرفته است که افغانستان در ۴۰ سال اخیر، هیچ گونه تصرف به شاخه های دریای هلمند نداشته و ايران عامل خشک شدن آب دريايى يادشده شده و آب آن را به زاهدان و مناطق ديگر ايران انتقال داده است.  

وی افزود که ايران در دهۀ هفتاد (١٣٧٠-١٣٨٠ هجرى شمسى )، بدون هماهنگی با افغانستان و بدون در نظرداشت قوانين مرزى، آب درياى هلمند را به سمت چپ حدود ۵ کیلومتر منحرف ساخت، چندین ذخیرگاه آب را ایجاد نمود و از آنجا سالیانه صد ها میلیارد متر مکعب آب مشترک را استفاده مى کند.

به گفته او خشکسالى و اين اقدامات ايران سبب شده است که در ولايت نيمروز افغانستان، مردم حتى آب آشاميدنى را از ايران خريدارى مى کنند.

او گفت: "دریای هلمند حق مشترک ماست به خصوص مردم افغانستان که این دریا از افغانستان سر چشمه می گیرد و بیش از ۹۰ در صد طول این دریا در داخل خاک ما جريان دارد، حق داریم که از منابع آن برخوردار باشیم و به هسمایه خود نیز حق استفاده از این دریا را مطابق قوانین بین المللی با در نظر گرفتن حفظ محیط زیست و معاهدۀ ۱۳۵۱ در نظر بگیریم."

وی اظهارات وزير خارجه ايران در مورد آب درياى هلمند را، خالی از ظرافت سیاسی و ملاحظات هسمایگی و عرف دیپلماتیک خواند و گفت که ایران می خواهد با خروج مهاجرین افغان و تحریم های اقتصادی بالای افغانستان، فشار بیاورد تا دست از اعمار بند کمال خان بردارد.

اين در حالى است که به گفته آصف غفوری رئیس دفتر مقام وزارت انرژی و آب، کار ساخت بند کمال خان در ولایت نیمروز تاکنون ۱۲ درصد پیشرفت داشته و تا ۳۰ ماه دیگر، عملیات ساخت آن به اتمام مى رسد.  

همچنان شفیق الله فقیری استاد پوهنتون نيز در نشست امروز گفت که  آب های افغانستان، خط سرخ و منافع ملی کشور است و حکومت باید مساله آب ها را بر اساس يک استراتیژی در صدر کارهایش قرار دهد.

به گفته وى، حکومت افغانستان با درنظرداشت خشکسالى ها، کاهش آب زيرزمينى و موارد ديگر، به مساله آب توجه جدى نمايد و نگذارد به شکل رایگان به کشور های همسایه سرازیر شود.

وى خواستار تجديد نظر بر معاهده ۱۳۵۱ با ایران شد و گفت که از اين معاهده، در حال حاضر بنا بر نبود مديريت لازم، بيشتر ايران سود مى برد.  

وی از مخالفان حکومت افغانستان خواست تا در مسایلى که منافع ملی در آن مطرح است - به خصوص معاهده ۱۳۵۱-  در کنار دولت قرار گیرند.

وامل ساحل مسئول سازمان جوانان خیر اندیش افغانستان نیز در نشست امروز صحبت نموده گفت که ایران مطابق معاهده سال ۱۳۵۱ سالانه حدود ۸۱۷  میلیون متر مکعب حق آبه دارد؛ اما در نبود ساختمان های کنترولی و مهار کنندۀ آب در سمت افغانستان، سالانه حدود ۱.۵ میلیارد متر مکعب آب دیگر را از راه کانال های جدیدى که  حفر کرده است و همچنان توسط واتر پمپ های بزرگ استفاده مى کند که سبب مشکلات زياد چون محيط زيستى و غيره براى افغانستان شده است.    

او نيز در اشاره به اينکه معاهده يادشده ميان افغانستان و ايران زمانى امضا شده که آب فراوان موجود بود و اکنون بايد با درنظر داشت شرايط کنونى تجديد نظر شود.

در اعلامیه اى که در اخیر ازسوی اشتراک کنندگان نشست امروز به خوانش گرفته شد، آمده است: "ما استاتید پوهنتون ها، فعالان مدنی و شهروندان کابل، ضمن رد اظهارات مقامات ایرانی بیان می داریم که آب های افغانستان، جزء منابع طبیعی این کشور بوده و هیچ کشور حق ندارد که در پیوند به منابع طبیعی این کشور، اظهار نظر و یا هم از فشارهای سیاسی و اقتصادی حزف زند."

در اعلاميه از حکومت افغانستان خواسته شده است که بندهای آبی را اعمار و از مداخلات بیجاى کشورهای همسايه جلوگیری نماید.

قابل ذکر است که اعضای کمیسیون های منابع طبیعی مجالس شورای ملی افغانستان، در دلو سال ١٣٩٣ گفته بودند که معاهده میان حکومت های افغانستان و ایران در مورد حق آبه ایران از دریای هلمند معتبر نیست.

قابل ذکر است که مجلس وقت ایران، این معاهده را در ۱۰ سنبله ۱۳۵۲ تصویب کرد و اجازه داد تا اسناد تصویب آن مبادله شود؛ اما شوراى ملى افغانستان تا حال اين معاهده را تاييد نکرده است.

هیرمند یا هلمند نام دريايى است که از ولايت هلمند افغانستان سرچشمه گرفته و به دریاچه هامون که دریاچۀ مشترک بین افغانستان و ایران است می‌ریزد. درياى بزرگ هیرمند از درياهاى پرآب افغانستان و آسیا به‌شمار می‌رود، سالانه میلیاردها متر مکعب آب در آن جریان می‌یابد و طول آن ۱۱۰۰ کیلومتر است و از این رو، طولانی‌ترین  درياى واقع بین سند و فرات به‌شمار می‌آید.

این رود از بلندی های کوه‌های بابا در ۴۰ کیلومتری غرب کابل، از رشته کوه هندوکش درافغانستان سرچشمه می‌گیرد و پس از مسافت ۱۱۰۰ کیلومتر وارد دریاچه هامون که دریاچه‌ای مشترک بین افغانستان و ایران است می‌شود.

گزارش های مربوطه:

تبصره کنيد

اعلانات

Advertisement